Cập nhật quy định pháp lý về PFAS, bao bì tái chế và vi nhựa
CHEMICAL TRADING VIETNAM – tháng 6,2026
I. Quy định về PFAS (Có hiệu lực từ ngày 12 tháng 8 năm 2026)
PFAS là gì?
PFAS viết tắt của Per- and Polyfluoroalkyl Substances (các chất per- và polyfluoroalkyl). Đây là một nhóm lớn gồm hơn 10.000 hóa chất nhân tạo được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu từ những năm 1940.
Cấu trúc của PFAS chứa liên kết Cacbon – Flo, một trong những liên kết hóa học bền vững nhất trong hóa học hữu cơ. Nhờ cấu trúc này, chúng có khả năng chống thấm nước, kháng dầu mỡ, chống bám bẩn và chịu nhiệt cực kỳ hiệu quả. Bạn có thể tìm thấy chúng trong các sản phẩm quen thuộc hàng ngày như: chảo chống dính, quần áo chống thấm nước, hộp đựng thức ăn nhanh, mỹ phẩm, đồ điện tử và bọt chữa cháy.
Tại sao PFAS lại nguy hiểm?
- “Hóa chất vĩnh cửu” (Forever Chemicals): Chúng hầu như không thể tự phân hủy trong môi trường tự nhiên, dẫn đến việc tích tụ nghiêm trọng trong đất, nguồn nước và chuỗi thức ăn.
- Tích tụ sinh học: PFAS đi vào cơ thể người và động vật qua đường ăn uống hoặc tiếp xúc, tích tụ lại theo thời gian và rất khó bị đào thải.
- Rủi ro sức khỏe: Tiếp xúc lâu dài với PFAS có liên quan đến các bệnh về gan, tuyến giáp, béo phì, giảm khả năng sinh sản, suy giảm hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư.
Các quy định mới nhất về PFAS tại Liên minh Châu Âu (EU)
Liên minh Châu Âu đang thực hiện chiến dịch thắt chặt quản lý PFAS nghiêm khắc nhất từ trước đến nay. Thay vì cấm từng chất riêng lẻ, EU đang chuyển sang hướng cấm theo nhóm, mục tiêu là hạn chế gần như toàn bộ các chất thuộc họ PFAS.
PPWR thiết lập một lệnh cấm nghiêm ngặt đối với việc cố ý đưa các chất PFAS vào bao bì tiếp xúc với thực phẩm trên toàn EU, và không có điều khoản chuyển tiếp (ân hạn) cho lượng hàng tồn kho hiện tại.
Các mốc thời gian chính & Lộ trình
- Ngày 11 tháng 2 năm 2025: PPWR chính thức có hiệu lực.
- Ngày 12 tháng 8 năm 2026: Ngày bắt buộc tuân thủ. Tất cả bao bì tiếp xúc với thực phẩm khi đưa ra thị trường EU phải đáp ứng các giới hạn nồng độ nghiêm ngặt, bất kể ngày sản xuất là khi nào.
Giới hạn nồng độ cho phép
Sự tuân thủ của bao bì được đo lường dựa trên ba giới hạn nồng độ cụ thể sau:
- Từng chất PFAS không phải polyme (Individual non-polymeric PFAS): Giới hạn 25 ppb (phần tỷ).
- Tổng các chất PFAS không phải polyme (Sum of non-polymeric PFAS): Giới hạn 250 ppb.
- Tổng lượng PFAS (bao gồm cả PFAS polyme): Giới hạn 50 ppm (phần triệu).
Lưu ý quan trọng về rủi ro: Vì không có giai đoạn giải phóng hàng tồn kho/ân hạn, bất kỳ lượng hàng lưu kho nào được sản xuất trước đó nếu vượt quá các giới hạn này sẽ ngay lập tức bị cấm bán tại thị trường EU sau ngày 12 tháng 8 năm 2026.
Những lệnh cấm liên quan đến PFAS đã có hiệu lực
Trong khi lệnh cấm toàn diện của REACH đang được hoàn thiện, nhiều quy định nghiêm ngặt theo từng danh mục sản phẩm cụ thể đã và đang bắt đầu có hiệu lực:
- Bao bì thực phẩm (Tháng 8/2026): Bắt đầu từ ngày 12 tháng 8 năm 2026, các giới hạn nghiêm ngặt về PFAS sẽ chính thức áp dụng cho tất cả các loại bao bì tiếp xúc với thực phẩm (như hộp giấy đựng thức ăn nhanh, túi bắp rang bơ bằng lò vi sóng) theo Quy định về Bao bì và Rác thải bao bì (PPWR).
- Quy định an toàn đồ chơi: Quy định mới của EU đã chính thức cấm các hóa chất độc hại—trong đó chỉ đích danh PFAS—xuất hiện trong đồ chơi trẻ em, nhằm bảo vệ nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất.
- Quy định nghiêm ngặt từ các quốc gia thành viên: Nhiều nước EU đã đi trước một bước bằng cách tự ban hành luật riêng. Ví dụ, Pháp đã thông qua luật cấm sản xuất và kinh doanh các sản phẩm tiêu dùng chứa PFAS như mỹ phẩm và sáp vuốt ván trượt tuyết, đồng thời chuẩn bị mở rộng sang ngành dệt may và các chất chống thấm. Đan Mạch cũng áp dụng các lệnh cấm tương tự với các sản phẩm may mặc tiêu dùng.
- Giám sát nguồn nước và đất: EU liên tục cập nhật Danh mục các chất gây ô nhiễm nguồn nước và Luật giám sát đất, buộc các quốc gia thành viên phải chủ động đo lường, truy vết và thiết lập các biện pháp xử lý nghiêm ngặt tại các khu vực bị ô nhiễm PFAS.
Tác động chuỗi cung ứng: Chất trợ gia công Polymer (PPAs)
Đây là điểm mấu chốt quan trọng cho cuộc thảo luận của bạn với Sibur. Từ trước đến nay, các nhà sản xuất polyolefin (PE/PP) thường sử dụng Chất trợ gia công polyme gốc fluoropolymer (PPAs) để loại bỏ hiện tượng rạn nứt bề mặt dòng chảy (melt fracture), ngăn ngừa lỗi “da cá mập” (sharkskin) và tăng năng suất đùn.
- Bẫy PFAS Polyme: Mặc dù PPA gốc fluoropolymer là các polyme có cấu trúc bền vững, chúng vẫn bị phân loại về mặt hóa học là PFAS dạng polyme. Nếu được cố ý bổ sung, chúng sẽ dễ dàng kích hoạt hoặc vượt quá ngưỡng tổng lượng PFAS/Fluorine là 50 ppm.
- Giải pháp mới: chất trợ gia công không chứa PFAS
II. Quy định về Bao bì tái chế
Khung quy định này được chia thành hai phần: Cấp độ hiệu suất Thiết kế để Tái chế (DfR) và ngưỡng bắt buộc về hàm lượng vật liệu tái chế.
1. Phân loại mức độ tái chế & Lộ trình bậc thang
Từ năm 2030, tất cả bao bì đưa ra thị trường phải được thiết kế để tái chế và sẽ được xếp hạng theo thang điểm từ A đến C dựa trên điểm Thiết kế để Tái chế (DfR). Bất kỳ bao bì nào có điểm dưới Loại C sẽ bị cấm.
- Ngày 1 tháng 1 năm 2030: Bao bì phải đạt ít nhất Loại C để tiếp tục được tiếp cận thị trường.
- Ngày 1 tháng 1 năm 2035: Áp dụng quy định “Tái chế ở quy mô lớn” (Recycled at Scale). Bao bì phải chứng minh được rằng nó được thu gom, phân loại và tái chế rộng rãi trong hạ tầng thực tế.
- Ngày 1 tháng 1 năm 2038: Lộ trình siết chặt hơn. Bao bì phải nâng cấp lên đạt ít nhất Loại B mới được phép lưu hành trên thị trường.
| Cấp độ tái chế | Ngưỡng điểm hiệu suất | Giai đoạn được phép tiếp cận thị trường |
| Loại A (Hiệu suất cao nhất) | ≥ 95% | Được phép vô thời hạn |
| Loại B (Hiệu suất tốt) | ≥ 80% | Được phép vô thời hạn |
| Loại C (Tuân thủ tối thiểu) | ≥ 70% | Được phép từ năm 2030; Bị cấm từ năm 2038 trở đi |
| Dưới Loại C (Không thể tái chế) | < 70% | Bị cấm từ ngày 1 tháng 1 năm 2030 |
2. Hàm lượng tái chế tối thiểu & Các trường hợp ngoại lệ
Quy định bắt buộc các thành phần bao bì nhựa phải chứa tỷ lệ phần trăm tối thiểu nhựa tái chế sau tiêu dùng (PCR) vào năm 2030, và mục tiêu này sẽ tăng mạnh vào năm 2040 (ví dụ: mục tiêu tăng lên đến 50%–65% tùy thuộc vào loại bao bì và mức độ nhạy cảm khi tiếp xúc).
- Ví dụ về mục tiêu năm 2030: 30% đối với bao bì PET nhạy cảm với tiếp xúc (không bao gồm chai nước uống); 10% đến 35% đối với các loại bao bì nhựa khác.
- Ngoại lệ & Miễn trừ: Quy định miễn trừ yêu cầu bắt buộc về hàm lượng tái chế đối với một số ứng dụng nhạy cảm, bao gồm:
- Bao bì tiếp xúc nhạy cảm dùng cho sữa công thức cho trẻ sơ sinh và sữa công thức tiếp theo.
- Thực phẩm chế biến từ ngũ cốc và thức ăn cho trẻ em (baby food).
- Thực phẩm dùng cho mục đích y tế đặc biệt.
- Bao bì cho thiết bị y tế và các liệu pháp tiên tiến.
- Bao bì ngoài cho hàng hóa nguy hiểm (theo chuẩn ADR).
III. Vi hạt nhựa (Microplastics)
- Tình trạng pháp lý: Hiện tại không có lệnh cấm trực tiếp hoặc ngưỡng hạn chế nào đối với vi hạt nhựa được quy định trong các quy tắc thiết kế bao bì của PPWR.
- Trọng tâm hiện tại: Các hoạt động vẫn tập trung vào việc minh bạch hóa dữ liệu, chia sẻ các sự thật khoa học đã được thống nhất, và chuẩn hóa các phương pháp thử nghiệm/báo cáo tiên tiến trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Chuẩn hóa các phương pháp thử nghiệm
Vì không thể quản lý một dữ liệu nếu không có thước đo chuẩn mực, trọng tâm hiện tại của EU là xây dựng các phương pháp thử nghiệm được công nhận toàn cầu:
- Thử nghiệm phân rã động (Dynamic Fragmentation Testing): Mô phỏng quá trình phong hóa môi trường (tiếp xúc tia UV, mài mòn vật lý) trên vật liệu bao bì để đo tốc độ chúng phân rã thành các vi hạt và hạt nhựa kích thước nano.
- Chuẩn hóa phân tích: Thống nhất toàn ngành về các công cụ phân tích để định lượng vi hạt nhựa trong ma trận thực phẩm và nước. Các phương pháp cốt lõi bao gồm:
- FTIR (Kính hiển vi hồng ngoại biến đổi Fourier)
- Phổ Raman (Raman Spectroscopy).
- Pyrolysis-GC-MS (Sắc ký khí – Khối phổ nhiệt phân)
